LSR-Kennisbank

Sterk in Medezeggenschap

De cliëntenraad heeft verzwaard adviesrecht over de systematische bewaking, beheersing of verbetering van de kwaliteit van de aan cliënten te verlenen zorg, beleid op het gebied van veiligheid en beleid rondom geestelijke verzorging. Deze  rechten van de cliëntenraad zijn als volgt vastgelegd in de Wmcz:

  • De cliëntenraad heeft verzwaard adviesrecht over ‘de systematische bewaking, beheersing of verbetering van de kwaliteit van de aan cliënten te verlenen zorg’ (Wmcz artikel 3.1.j). Hieronder vallen bijvoorbeeld het inhuren van een organisatie die kwaliteitsonderzoek doet, hoe ondersteuningsplannen worden opgezet of het formuleren van kwaliteitsnormen of -eisen voor de instelling. Ook het leefwensen onderzoek dat gedaan moet worden bij het huisvestingsplan, ingrijpende verbouwing, nieuwbouw of verhuizing valt hieronder en is dus verzwaard adviesrecht.
  • De cliëntenraad heeft verzwaard adviesrecht rondom de procedure ‘Veilig Incident Melden’. Wmcz artikel 3.1.i: ‘algemeen beleid op het gebied van veiligheid’.
    Het is niet verplicht voor een zorgaanbieder om een jaarlijks kwaliteitsverslag te maken. De cliëntenraad kan wel vragen om een verslag over de kwaliteit van de verleende zorg. De cliëntenraad kan ook vragen om een geanonimiseerde versie van de onderzoeken naar incidenten en/of calamiteiten.
  • De cliëntenraad heeft verzwaard advies bij het beleid rondom de geestelijke verzorging. Wmcz artikel 3.1.i: ‘het algemeen beleid op het gebied van de geestelijke verzorging van cliënten’.

Rol cliëntenraad Verzwaard adviesrecht  toetsing en verbetering kwaliteit

Binnen instellingen houden professionals en het management zich continu bezig met de kwaliteit van zorg. Gestandaardiseerde landelijke meetmethoden, checklists, spiegelgesprekken, exit- interviews, het zijn slechts enkele voorbeelden van methoden om de kwaliteit van de zorg te waarborgen en te verbeteren. Elke afdeling bekijkt en beoordeelt de geleverde kwaliteit en voert verbetertrajecten uit. Het is voor cliëntenraden niet makkelijk om hun plek te vinden in dit geheel.  Afdelingen zelf doen al zo veel aan kwaliteitsverbeteringen, wat kan de cliëntenraad daar nog aan toevoegen?

In de wet is vastgelegd dat de cliëntenraad verzwaard adviesrecht heeft op gebied van kwaliteitstoetsingen en verbetering van de kwaliteit van zorg. De bestuurder mag over de kwaliteit van de zorg alleen besluiten nemen als de cliëntenraad ermee instemt. Verder mag de cliëntenraad te allen tijde gevraagd en ongevraagd advies geven over aspecten die gaan over de kwaliteit van de zorg. De cliëntenraad mag meedenken over het instrument dat gebruikt wordt om de kwaliteit te toetsen en geeft advies bij het tot stand komen van verbeteringen.Het is belangrijk dat bestuurder en cliëntenraad zich bewust zijn van de meerwaarde om de cliëntenraad te betrekken bij kwaliteitstrajecten.

Ondanks het verzwaard adviesrecht, ervaren veel raden dat ze de bestuurder vaak zelf moet vragen om betrokken te worden in kwaliteitstrajecten. De rol van de cliëntenraad is in het proces niet altijd helder. Behandelaars en artsen leveren de bestuurder vaak al concrete ideeën aan over hoe ze hun zorg willen gaan verbeteren. De cliëntenraad hierin betrekken voelt dan als een formaliteit die alleen maar tijd kost en weinig oplevert. Echter de cliëntenraad is specialist in het cliëntenperspectief. Hij kan aangeven wat de verwachte effecten van een kwaliteitstraject zijn voor cliënten. Zijn inzicht is daarom belangrijk en de cliëntenraad is een waardevolle gesprekspartner.

Plan van aanpak

Het is belangrijk dat de instelling zich bewust is van de meerwaarde van de input van de cliëntenraad en dat hierover afspraken worden gemaakt. Om te voorkomen dat de cliëntenraad het vervolgens erg druk krijgt, is het goed om als raad keuzes te maken. Kwaliteit van zorg beslaat een breed gebied en er zijn vele mogelijkheden om je als raad bezig te houden met de kwaliteit van de
zorg. De cliëntenraad kan zich op verschillende manieren bezig houden met kwaliteit van zorg:

  • De cliëntenraad kan zelf informatie verzamelen door bijvoorbeeld gesprekken te houden met haar achterban. De uitkomsten hiervan kan de raad rapporteren aan de bestuurder of de kwaliteitsmedewerker.
  • De cliëntenraad kan advies geven over de onderzoeksmethode, de wijze waarop cliënten worden geïnformeerd en op welke manier medewerkers worden betrokken bij de cliëntenraadpleging.
  • De cliëntenraad kan de instelling helpen betekenis te geven aan de uitkomsten van gestandaardiseerde kwaliteitstoetsingen. Wat betekent het bijvoorbeeld wanneer 56% van de respondenten
    vindt dat het gebouw niet toegankelijk is? Waar lopen de cliënten tegen aan? De raad weet welke aspecten van toegankelijkheid belangrijk zijn voor cliënten.
  • De cliëntenraad kan meehelpen bij het het bedenken en eventueel uitvoeren van verbeteringen en het opzetten van een verbetertraject.

Aansluiten op kwaliteitscyclus

Het is aan te raden om de acties van de cliëntenraad die gericht zijn op kwaliteitsverbetering te laten aansluiten op de kwaliteitscyclus van de instelling. Vraag als cliëntenraad na bij de bestuurder of de kwaliteitsmedewerker welke kwaliteitstrajecten er lopen, om te bekijken of de raad hierop kan en wil aansluiten. Het is ook goed om te weten wanneer de afdelingen de werkplannen voor het komend jaar vaststellen. Dit kan het moment in het jaar zijn waarop iedereen vanuit zijn eigen perspectief zijn visie geeft op hoe de kwaliteit van de zorg verbeterd kan worden.

De cliëntenraad mag meedenken over het instrument dat gebruikt wordt om de kwaliteit te toetsen en geeft advies bij het tot stand komen van verbeteringen. Een cliëntenraadpleging of kwaliteitsonderzoek is een goed instrument om de tevredenheid van cliënten en de kwaliteit van zorg te meten. Cliënten krijgen zeggenschap door hun mening te geven over de zorg die de instelling biedt en de instelling krijgt inzicht hoe cliënten de kwaliteit van zorg ervaren. De cliëntenraad krijgt goede informatie over wensen van cliënten ten aanzien van verbeteringen. Ook krijgt de raad inzicht in wat goed gaat binnen de instelling. De cliëntenraad kan, aan de hand van uitkomsten van de cliëntenraadpleging, in gesprek gaan met het management om een verbeterplan op te zetten.  Een mooi moment waarop de raad zijn bevindingen van het afgelopen jaar kan presenteren en kan meedenken over de vervolgtrajecten. De cliëntenraad en zijn achterban leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit van zorg binnen een instelling.

Artikelen

Cliëntenraad en kwaliteitsbeleid Lees voor

Raadpleging door de cliëntenraad Lees voor

Cliëntenraad en landelijke meldacties Lees voor

Cliënten en medewerkers in de gehandicaptenzorg verbeteren zorg Lees voor

Cliëntenraad initieert kwaliteitstoetsing Lees voor

Hoe meetbaar is de zorg? Lees voor

Het verhaal achter de ranglijsten Lees voor

Omgaan met richtlijnen en protocollen Lees voor

Verdiepend kwaliteitsonderzoek in de ggz Lees voor

Ervaringsdeskundigheid kwaliteitsonderzoek ggz Lees voor

Werken met uitkomsten CQ-index Lees voor

Zichtbare zorg revalidatie Lees voor

Onderzoeksmethode Shadowing Lees voor

Onderzoeksmethode Beelden van kwaliteit Lees voor

Onderzoek ondersteuningsbehoefte mantelzorgers revalidatie Lees voor

Onderzoek toegang hulpmiddelen bij visuele beperking Lees voor

Specialisten en kwaliteit van zorg Lees voor

Vraag & Antwoord

De cliëntenraad heeft naar aanleiding van diverse onderzoeken verbeterpunten geformuleerd. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat deze punten door de organisatie opgepakt worden?

Documenten

Handreiking meedenken, meepraten en meebeslissen over kwaliteit Lees voor